COP31 Nedir? İklim Zirvesinin Tarihçesi ve 2026 Gündemi
COP (Taraflar Konferansı) Nedir?
Taraflar, her yıl bir araya gelerek sera gazı emisyonlarının azaltılması, iklim değişikliğine uyum ve iklim finansmanı gibi konularda ortak kararlar alıyor. Kararlar oybirliğiyle alındığı için müzakereler çoğu zaman son güne, hatta uzatmalara kalabiliyor.
Konferansın bugüne kadarki yolculuğunda bazı duraklar öne çıkıyor:
COP1 – Berlin (1995): Taraflar ilk kez bir araya geldi.
COP3 – Kyoto (1997): Gelişmiş ülkelere bağlayıcı emisyon azaltım hedefleri getiren Kyoto Protokolü kabul edildi.
COP21 – Paris (2015): Küresel sıcaklık artışını 2°C'nin altında tutmayı ve 1,5°C ile sınırlamaya çalışmayı hedefleyen Paris Anlaşması imzalandı.
COP29 – Bakü (2024): Gelişmekte olan ülkelere yönelik yeni iklim finansmanı hedefi belirlendi.
COP30 – Belém (2025): Brezilya'daki zirvede, bir sonraki konferansın Türkiye'de yapılmasına karar verildi.
Ev sahipliği, BM'nin beş bölgesel grubu arasında dönüşümlü olarak belirleniyor. 2026'da sıra, Türkiye'nin de içinde yer aldığı "Batı Avrupa ve Diğerleri" grubundaydı.
COP31 Ne Zaman ve Nerede Düzenlenecek?
Zirve alanı, BM konferanslarındaki geleneğe uygun olarak iki ana bölümden oluşuyor:
Mavi Bölge (Blue Zone): Resmi müzakerelerin, genel kurul oturumlarının ve liderler toplantılarının yapıldığı, BM'nin yönettiği alan. Yaklaşık 526 bin metrekarelik bir alana yayılıyor.
Yeşil Bölge (Green Zone): Ev sahibi ülkenin düzenlediği; sivil toplum, özel sektör, akademi ve kamu kurumlarının etkinliklerine ayrılan alan. Yaklaşık 582 bin metrekare büyüklüğünde.
Yetkililerin açıklamalarına göre zirveye 196 ülkeden 100 bine yakın katılımcı, 100'ün üzerinde devlet ve hükümet başkanı ile 400'ü aşkın bakan düzeyinde temsilci gelmesi bekleniyor.
COP31 başvuru süreci, katılmak istediğiniz alana göre değişiyor. Mavi Bölge'ye giriş için UNFCCC akreditasyonu gerekiyor. Bu akreditasyon; ülke heyetlerine, UNFCCC'ye kayıtlı gözlemci kuruluşlara ve medya mensuplarına veriliyor. Yeşil Bölge'nin katılım ve kayıt koşulları ise ev sahibi ülke tarafından belirleniyor. Güncel başvuru tarihlerini ve koşullarını UNFCCC'nin ve COP31 Başkanlığı'nın resmi kanallarından takip etmenizi öneririz.
COP31'in 2026 Gündeminde Neler Var?
Müzakere masasındaki başlıca konular
İklim finansmanı: Gelişmekte olan ülkelerin iklim hedeflerine ulaşabilmesi için gereken kaynak, gündemin merkezinde yer alıyor. COP29'da başlatılan ve iklim finansmanını 2035'e kadar yılda 1,3 trilyon dolara çıkarmayı hedefleyen Bakü-Belém Yol Haritası'nın uygulanması tartışılacak.
Ulusal katkı beyanları (NDC): Ülkelerin emisyon azaltım planlarını içeren beyanların tamamlanması ve bu planların uygulamaya dönüştürülmesi öne çıkan başlıklardan biri.
Uyum: Haziran 2026'da Bonn'daki ara toplantılarda uzlaşı sağlanamayan Küresel Uyum Hedefi göstergeleri, Antalya'da yeniden masaya gelecek.
Eylem gündemi
Türkiye'nin COP31 Başkanlığı, müzakerelerin yanında şehirleri, özel sektörü ve finans kuruluşlarını kapsayan bir eylem gündemi hazırladı. Bu gündemde temiz enerjiye geçiş, elektrifikasyon, sıfır atık ve döngüsel ekonomi, okyanuslar ve iklim dostu finansman gibi başlıklar yer alıyor.
Müzakerelerin başkanlığını ise Avustralya üstleniyor. Bu yetki, Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen tarafından yürütülüyor. Zirve öncesi hazırlık toplantısı olan Pre-COP da Pasifik ada ülkelerinin önceliklerini öne çıkarmak amacıyla Ekim 2026'da Fiji'de düzenlendi.